1. Eigen bedrijf starten
2. Ondernemingsplan opstellen
3. Doelen SMART formuleren in het ondernemingsplan

SMART-doelen formuleren: uitleg en voorbeelden voor ondernemers

Met SMART maak je een bedrijfsdoel concreet: specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Je legt vast welk resultaat je wilt bereiken, hoe je dat meet en wanneer je de voortgang beoordeelt. Hieronder zie je hoe je dit toepast in je ondernemingsplan.

De SMART-methode is een hulpmiddel om doelen duidelijk af te spreken en achteraf op dezelfde manier te beoordelen. De formulering alleen zorgt nog niet voor draagvlak of resultaat: daarvoor zijn ook acties, tijd en middelen nodig. ^[ref]

De afkorting SMART betekent:

• Specifiek
• Meetbaar
• Acceptabel
• Realistisch
• Tijdgebonden

Gebruik deze vijf punten als controlelijst voor doelen in je ondernemingsplan. SMART is geen garantie voor succes en geen wettelijke eis.

SMART-doelen zijn concrete en duidelijke doelen, in plaats van vage ideeën. Je kunt de methode privé en zakelijk gebruiken. Een missie of visie geeft richting; vertaal die naar concrete doelen die je SMART uitwerkt.

SMART: specifiek

Specifiek: het doel moet concreet en duidelijk geformuleerd worden. Dit betekent dat er een specifieke actie of een specifieke waarde (bedrag, percentage, getal) vermeld wordt.

Gebruik in het SMART-doel geen woorden die je op meerdere manieren kan interpreteren, maar wees zo gedetailleerd mogelijk.

Niet specifiek: ik wil meer omzet.

Wel specifiek: ik wil de omzet uit onderhoudsabonnementen voor kleine kantoren verhogen. Voeg vervolgens een bedrag en een termijn toe om het hele doel SMART te maken.

SMART: meetbaar

Meetbaar: het doel moet meetbaar geformuleerd worden. Het al dan niet behalen van een doelstelling kan pas bepaald worden, als bekend is waarmee je moet meten. Hiervoor kan je een berekening of procedure opstellen.

Meetbaar overlapt Specifiek in de zin van het benoemen van een waarde. Als je bedragen, percentages, scores, aantallen of iets dergelijks gebruikt, kan je nadien eenvoudig vaststellen of het SMART-doel behaald is. Daarbij moet je de waarde af kunnen zetten tegen een vergelijkbare waarde, zoals de klanttevredenheidsscore van vorig jaar met die van dit jaar of met die van je concurrenten.

Niet meetbaar: ik wil tevreden klanten.

Wel meetbaar: ik wil een gemiddelde klanttevredenheid van minimaal 7,5 op een schaal van 1 tot 10, gemeten met dezelfde vraag na iedere afgeronde opdracht. Noteer ook hoeveel klanten reageren; twee reacties zeggen minder dan een brede respons.

SMART: acceptabel

Acceptabel: het doel moet geformuleerd worden in overeenstemming met de missie, visie en strategie. De betrokkenen van je onderneming moeten het doel accepteren, want zonder draagvlak wordt de realisatie lastig.

Je kan op basis van ervaring bepalen of een doelstelling acceptabel is, maar ook de ervaring van anderen of een marktonderzoek kan een goede onderbouwing zijn.

Het gaat erom dat jij en je werknemers de SMART-doelstelling acceptabel vinden en er dus volledig achter staan. Betrek ze bij het formuleren van de doelen, want dat motiveert hen om zich in te zetten voor jouw bedrijf.

Niet goed afgestemd: ik leg een nieuw verkoopdoel op zonder de medewerkers te betrekken of extra tijd beschikbaar te maken.

Wel afgestemd: ik spreek met de betrokken medewerker een verkoopdoel, beschikbare uren en ondersteuning af. Een vast aantal werkuren is niet voor iedereen passend; houd rekening met gemaakte afspraken en belastbaarheid.

SMART: realistisch

Realistisch: het doel moet haalbaar zijn. Een realistisch SMART-doel motiveert mensen en geeft ze energie om het doel te willen halen. Daarbij moeten betrokkenen ook invloed kunnen hebben op het resultaat, zodat ze hun eigen toegevoegde waarde willen tonen.

Een doelstelling die bij voorbaat al onhaalbaar is, werkt erg demotiverend voor jou en je werknemers. Ook een te makkelijk doel zorgt niet voor de juiste inspanning van je mensen. Een doel moet niet té makkelijk en dus ambitieus geformuleerd zijn, maar wel realistisch blijven.

Niet realistisch: ik wil binnen één maand de grootste van Nederland zijn.

Beter onderbouwd: ik wil binnen drie maanden vijf onderhoudscontracten sluiten. Ik heb ruimte om die uit te voeren en toets mijn verwachting aan gesprekken met mogelijke klanten. Of vijf contracten haalbaar zijn, moet uit mijn eigen onderzoek blijken.

SMART: tijdgebonden

Tijdgebonden: het doel moet een begin- en einddatum hebben, en eventueel zelfs tussentijdse evaluatiemomenten. Leg de deadline en controlemomenten vast, zodat je tijdig kunt bijsturen als acties onvoldoende resultaat opleveren.

Ook kun je met een duidelijk tijdspad eenvoudiger tussentijds de voortgang beoordelen. Het plannen van een tijdgebonden doelstelling is eenvoudiger als er een deadline ligt.

Niet tijdgebonden: ik wil lagere kosten.

Wel tijdgebonden: ik wil binnen een jaar lagere kosten.

Voorbeelden van SMART doelen

Onderstaande fictieve voorbeelden laten zien hoe je een doel concreet maakt. Vul de aantallen, bedragen en termijnen in op basis van je eigen startsituatie en capaciteit.

• Omzet: in het eerste kwartaal na de start realiseer ik €12.000 omzet exclusief btw uit onderhoudsabonnementen. Ik vergelijk elke maand mijn verkoopadministratie met dit doel.
• Kosten: in de komende twaalf maanden verlaag ik mijn brandstofkosten van €5.000 naar maximaal €4.500 bij een vergelijkbaar aantal klantbezoeken, door ritten per regio te plannen.
• Marketing: in de komende acht weken ontvang ik tien passende offerteaanvragen via mijn website, met maximaal €300 advertentiebudget. Ik registreer per aanvraag de herkomst en tel alleen aanvragen voor mijn aangeboden dienst.
• Klanttevredenheid: vanaf de vierde maand na de start meet ik maandelijks een gemiddelde van minimaal 7,5 op een schaal van 1 tot 10 in mijn klanttevredenheidsonderzoek. Ik vermeld de respons en onderzoek negatieve reacties.

Controleer bij ieder voorbeeld ook de acceptatie en haalbaarheid. Een omzetdoel is pas bruikbaar als de verwachte opdrachten, prijs en beschikbare uren bij elkaar passen. Meer bezoekers of omzet zijn bovendien niet automatisch meer winst.

Van SMART-doel naar uitvoering

1. Noteer de startsituatie, het gewenste resultaat en de deadline.
2. Bepaal welke gegevens je gebruikt en hoe vaak je die controleert.
3. Leg vast wie welke acties uitvoert en hoeveel tijd en geld daarvoor beschikbaar zijn.
4. Plan een evaluatie. Onderzoek bij een achterstand eerst de oorzaak en pas je acties of onderbouwde aannames aan.

Een bruikbare invulzin is: “Ik bereik [resultaat] voor [datum], gemeten via [gegevensbron]. Daarvoor voer ik [acties] uit met [tijd en budget], en ik evalueer op [moment].”

Deel dit artikel

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Maak je bedrijfsdoelen specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Met voorbeelden, een invulzin en tips om voortgang te meten.

Over de auteur

Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.

Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.

Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.

Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.