1. Eigen bedrijf starten
2. De onderneming
3. Startende ondernemer en de inkomstenbelasting

Inkomstenbelasting voor starters: aftrekposten en urencriterium

Met een eenmanszaak geef je je resultaat aan in de inkomstenbelasting. Ook je winstaandeel als natuurlijke persoon in een vof of maatschap valt daarin. Of je recht hebt op ondernemersaftrek hangt af van fiscale voorwaarden. Zzp’er is geen rechtsvorm: een zelfstandige kan bijvoorbeeld ook via een bv werken.

Inkomstenbelasting is een belasting voor natuurlijke personen. Je rechtsvorm bepaalt mede hoe het ondernemingsresultaat wordt belast. Je doet jaarlijks aangifte en vermeldt daarin ook andere relevante inkomsten en vermogen. Btw is een afzonderlijke belasting.

Wanneer ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting?

Eerst moet er een bron van inkomen zijn: je neemt deel aan het economisch verkeer en voordeel is redelijkerwijs te verwachten. Daarna beoordeelt de Belastingdienst of sprake is van een onderneming. Daarbij tellen onder meer zelfstandigheid, omvang, continuïteit, opdrachtgevers, kapitaal en ondernemersrisico mee. Een KVK-inschrijving of btw-nummer geeft hierover geen definitieve uitkomst. ^[ref]

Inkomsten uit werk kunnen onder meer in deze drie categorieën van box 1 vallen:

• Resultaat uit overige werkzaamheden: resultaatgenieters geven hier hun inkomsten op.
• Winst uit onderneming: ondernemers geven hier hun winsten op.
• Loon uit dienstbetrekking: werknemers en mensen in loondienst geven hier hun inkomen op.

Met de OndernemersCheck van de Belastingdienst (https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/ondernemers/content/hulpmiddel-checken-of-ik-ondernemer-ben-voor-de-inkomstenbelasting) kun je een goede indicatie krijgen of men jou wel of niet als ondernemer voor de inkomstenbelasting bestempelt. Wanneer je de vragenlijst hebt doorlopen, krijg je een goed beeld van wat je kunt verwachten.

Resultaat uit overige werkzaamheden

Zijn je betaalde werkzaamheden een bron van inkomen, maar geen loon en geen winst uit onderneming? Dan kan het resultaat onder overige werkzaamheden vallen. Zakelijke kosten kun je volgens de daarvoor geldende regels aftrekken, maar ondernemersaftrek en mkb-winstvrijstelling gelden niet voor dit resultaat.

Een zuivere hobby zonder bron van inkomen valt hier niet automatisch onder. Andersom maakt het label ‘hobby’ of ‘freelance’ betaalde, winstgerichte werkzaamheden niet belastingvrij. De feiten zijn bepalend. ^[ref]

Winst uit onderneming als startende ondernemer

Winst uit onderneming geniet je als je kwalificeert als ondernemer. De Belastingdienst beoordeelt of je ondernemer voor de inkomstenbelasting bent op basis van een aantal criteria:

• Zelfstandig: bepaal je zelf hoe en wanneer je werkt? Bepaal je zelf je tarieven en prijzen? Gebruik je eigen machines, installaties en andere apparatuur? Maak je reclame voor je eigen bedrijf?
• Risico: neem je ondernemingsrisico? Ben je aansprakelijk voor de schulden van je bedrijf? Loop je het risico op niet-betalende klanten? Loop je risico op claims en rechtszaken door ontevreden klanten en andere belanghebbenden?
• Winst: maak je structureel winst? Is je onderneming levensvatbaar op lange termijn? Zijn de resultaten voldoende om voort te kunnen bestaan? Betreft het geen eenmalige opdracht? Heb je voldoende geld om te investeren of om voort te bestaan in mindere tijden?
• Omvang: verricht je werkzaamheden voor meerdere opdrachtgevers? Zijn je inkomsten uit je bedrijfsactiviteiten hoger dan van iemand die een zakcentje verdient aan een hobby. Hoeveel tijd besteed je aan je onderneming?

Loon uit dienstbetrekking voor werknemers

Loon uit dienstbetrekking is de rubriek in de inkomstenbelasting waar je de inkomsten van een werkgever invult. Deze rubriek is dus voor werknemers en mensen die in loondienst voor een ander werken.

De resultaten uit een onderneming behoren niet in deze rubriek. Toch kan je als startende ondernemer met loon uit dienstbetrekking te maken krijgen. Dat is bijvoorbeeld het geval als je naast je bedrijf in loondienst bent. Ook loon voor werkzaamheden voor je eigen bv kan in deze rubriek vallen.

Aftrekposten en regelingen voor ondernemers in de inkomstenbelasting

Als startende ondernemer heb je niet automatisch recht op alle voordelen. Een aftrekpost verlaagt de grondslag waarover belasting wordt berekend; het is geen uitbetaling van dat bedrag. De volgende bedragen gelden voor belastingjaar 2026.

• Zelfstandigenaftrek: €1.200 als je voldoet aan de voorwaarden, waaronder het urencriterium, en op 1 januari de AOW-leeftijd nog niet hebt bereikt. Voor ondernemers die die leeftijd dan wel hebben, geldt de helft. De aftrek kan zonder startersaftrek niet hoger zijn dan de winst vóór ondernemersaftrek; voor niet-gerealiseerde aftrek gelden doorschuifregels. ^[ref]
• Startersaftrek: een verhoging van €2.123. Je moet onder meer recht hebben op zelfstandigenaftrek, in de voorafgaande vijf jaar niet elk jaar ondernemer zijn geweest en in die periode maximaal twee keer zelfstandigenaftrek hebben gebruikt. Ook hier geldt halvering bij de AOW-leeftijd aan het begin van het jaar. Controleer de volledige voorwaarden, waaronder de uitzondering bij geruisloze terugkeer uit een bv. ^[ref]
• Mkb-winstvrijstelling: 12,7% van de winst ná ondernemersaftrek. Hiervoor geldt geen urencriterium. Bij verlies verkleint de vrijstelling het fiscale verlies. Het aangifteprogramma verwerkt de vrijstelling op basis van je ingevulde ondernemersgegevens. ^[ref]
• Meewerkaftrek: een aftrek bij jou als ondernemer als je fiscale partner minstens 525 uur meewerkt zonder vergoeding of voor minder dan €5.000. Jij moet aan het urencriterium voldoen. De hoogte hangt af van winst en meegewerkte uren. ^[ref]
• Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA): extra aftrek voor kwalificerende investeringen. Gebruik de jaartabel en controleer uitgesloten bedrijfsmiddelen. Meer investeren geeft niet onbeperkt meer aftrek; er zijn grenzen en een afbouw. ^[ref]
• Willekeurig afschrijven voor starters: onder voorwaarden bepaal je de verdeling van afschrijving op bepaalde bedrijfsmiddelen. Deze regeling is onder meer verbonden aan het recht op startersaftrek en kent grenzen en uitzonderingen. Het verschuift kosten tussen jaren; het maakt de aanschaf niet gratis. ^[ref]
• Herinvesteringsreserve: kan belasting over boekwinst bij verkoop van een bedrijfsmiddel uitstellen. Er moet onder meer een herinvesteringsvoornemen zijn; de termijn en het vervangende bedrijfsmiddel moeten aan de voorwaarden voldoen. ^[ref]
• Egalisatiereserve: kan bepaalde toekomstige periodieke kosten, zoals groot onderhoud, aan eerdere jaren toerekenen. Deze is niet bedoeld voor jaarlijks terugkerende kosten of de aanschaf van bedrijfsmiddelen. ^[ref]
• Fiscale oudedagsreserve (FOR): sinds 2023 kun je geen nieuwe bedragen toevoegen. Voor een eerder opgebouwde reserve blijven afwikkelingsregels gelden. Het is geen beschikbare nieuwe startersaftrek of aparte pensioenpot. ^[ref]

Niet alles in deze lijst is technisch ‘ondernemersaftrek’. Investeringsaftrek, mkb-winstvrijstelling, afschrijving en reserves hebben eigen regels. Controleer de samenhang en bewaar je onderbouwing. Ga er niet van uit dat de aangifte ontbrekende investeringen of uren vanzelf ontdekt.

Urencriterium voor startende ondernemers

Het urencriterium is een voorwaarde voor bepaalde aftrekposten, niet voor ondernemerschap op zichzelf. De hoofdregels zijn:

• Je besteedt in het kalenderjaar minimaal 1.225 uur aan je onderneming(en).
• Je besteedt meer tijd aan je onderneming dan aan andere werkzaamheden, zoals loondienst. Deze tweede eis geldt niet als je in minstens één van de vijf voorafgaande jaren geen ondernemer was.

Ook als je halverwege het jaar start, blijft 1.225 uur de grens. Tel alleen daadwerkelijk aan je onderneming bestede tijd mee, zoals klantwerk, offertes en administratie. Alleen beschikbaar zijn telt niet mee. Bij zwangerschap en voor bepaalde arbeidsongeschikte starters bestaan bijzondere regels. ^[ref]

Houd een controleerbare urenadministratie bij met datum, activiteit en duur. Een agenda, opdrachten en correspondentie kunnen je overzicht onderbouwen. Gebruik eventueel een urenmodule in je boekhoudprogramma.

Van omzet naar belastbaar inkomen

Bereken eerst omzet minus aftrekbare zakelijke kosten, afschrijvingen en fiscale correcties. Pas daarna de toepasselijke aftrekposten en mkb-winstvrijstelling toe. Privéopnamen zijn geen zakelijke kosten: minder opnemen verlaagt de winst van je eenmanszaak niet.

Fictief voorbeeld voor 2026: een ondernemer onder de AOW-leeftijd heeft €40.000 winst vóór ondernemersaftrek en voldoet aan de voorwaarden voor €1.200 zelfstandigenaftrek en €2.123 startersaftrek. Er resteert €36.677. De mkb-winstvrijstelling is afgerond €4.658 (12,7%), zodat afgerond €32.019 belastbare winst overblijft. Dit is nog niet de te betalen belasting.

Je overige inkomen, aftrekposten, tarieven en heffingskortingen bepalen de uiteindelijke aanslag. Houd daarnaast rekening met de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet (Zvw), die je over ondernemingsinkomen zelf betaalt binnen de geldende regels. ^[ref]

Reserveer op basis van een berekening, niet alleen een vast percentage van de omzet. Controleer of een voorlopige aanslag past bij je verwachte inkomen en pas die bij veranderingen aan. Plan ook de deadline uit je aangiftebrief en bereid de winstberekening en balans voor.

Deel dit artikel

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Lees wanneer je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting. Met aftrekposten voor 2026, het urencriterium, uitleg over overig werk en een voorbeeld van belastbare winst.

Over de auteur

Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.

Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.

Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.

Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.